Ρυθμιστικά Πλαίσια & Εισαγωγή στο EU AI Act

Η δεύτερη διδακτική ενότητα μεταβαίνει από τη θεωρητική και φιλοσοφική θεμελίωση της ηθικής στην πρακτική της εφαρμογή μέσω θεσμικών κανόνων, επαγγελματικών προτύπων και νομοθετικών πλαισίων.

Το αντικείμενο της ενότητας εστιάζει αρχικά στις αρχές της «Διακυβέρνησης βάσει Σχεδιασμού» (Governance by Design) με επίκεντρο τα ανθρώπινα δικαιώματα, εξετάζοντας πώς οι επαγγελματικοί κώδικες δεοντολογίας και τα βιομηχανικά πρότυπα επιχειρούν να ρυθμίσουν τα κίνητρα του ιδιωτικού τομέα. Στη συνέχεια, η ενότητα εισάγει εκτενώς τους εκπαιδευόμενους στο νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act). Αναλύεται η αρχιτεκτονική του Κανονισμού, το πεδίο εφαρμογής του, καθώς και η «Προσέγγιση Βάσει Κινδύνου» (Risk-Based Approach), η οποία αποτελεί το θεμέλιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Εξετάζονται διεξοδικά οι απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ και οι αυστηρές απαιτήσεις συμμόρφωσης που επιβάλλονται στα συστήματα που ταξινομούνται ως υψηλού κινδύνου.

Η ενότητα ολοκληρώνεται με το 6ωρο Online Workshop, όπου οι σπουδαστές εφαρμόζουν τις γνώσεις τους για να κατηγοριοποιήσουν το επίπεδο ρίσκου πραγματικών εφαρμογών της αγοράς με βάση τις προδιαγραφές του Ευρωπαϊκού Κανονισμού.

Αλγοριθμική Δικαιοσύνη, Διαφάνεια και Λογοδοσία

Η τέταρτη διδακτική ενότητα εξετάζει τις κρίσιμες εσωτερικές ιδιότητες που πρέπει να διέπουν ένα αξιόπιστο σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, αναλύοντας πώς οι θεωρητικές αρχές της δικαιοσύνης μεταφράζονται σε τεχνικές και οργανωσιακές απαιτήσεις.

Το αντικείμενο της ενότητας επικεντρώνεται στην έννοια της αλγοριθμικής δικαιοσύνης και στους τρόπους με τους οποίους τα υπολογιστικά συστήματα μπορούν να αναπαράγουν ή να μεγεθύνουν κοινωνικές ανισότητες. Αναλύεται το πρόβλημα του «μαύρου κουτιού» (black-box) και παρουσιάζεται η ανάγκη για Επεξηγηματική Τεχνητή Νοημοσύνη (Explainable AI), η οποία επιτρέπει στους χρήστες και στους ελεγκτές να κατανοούν τη λογική πίσω από τις αυτοματοποιημένες αποφάσεις. Παράλληλα, εξετάζονται τα θεσμικά και τεχνικά πλαίσια λογοδοσίας, καθώς και η επιτακτική ανάγκη διατήρησης της ανθρώπινης κρίσης και επίβλεψης (Human-in-the-loop) σε συστήματα που επηρεάζουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

Η ενότητα ολοκληρώνεται με το 6ωρο Online Workshop, όπου οι σπουδαστές παρουσιάζουν αναλύσεις πάνω σε «κλειστούς» αλγορίθμους της αγοράς και καταθέτουν συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες προτάσεις για την ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας τους.

Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Η έκτη διδακτική ενότητα αναδεικνύει την ανάγκη για μια σφαιρική και διεπιστημονική κατανόηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, εξετάζοντας πώς διαφορετικοί επιστημονικοί κλάδοι τέμνονται γύρω από τα ηθικά και τεχνικά της ζητήματα.

Το αντικείμενο της ενότητας χωρίζεται σε τρεις μεγάλους άξονες: Αρχικά, αναλύεται η οπτική των Θετικών Επιστημών, συνδυάζοντας την Επιστήμη Υπολογιστών, τη Μηχανική και τη Γνωσιακή Επιστήμη, με έμφαση στις συστηματικές «κοινωνικές αστοχίες» των τεχνολογικών συστημάτων. Στη συνέχεια, εξετάζεται η συμβολή της Στατιστικής και των Οικονομικών, αναλύοντας πώς τα μαθηματικά κριτήρια δικαιοσύνης και η οικονομική αξία ενσωματώνονται στον αυτοματισμό του σχεδιασμού. Τέλος, η ενότητα εμβαθύνει στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες, τη Φιλοσοφία και την Ανθρωπολογία, μελετώντας την πολυπλοκότητα της ετερότητας στα ρομπότ και την αυτοματοποίηση της ίδιας της ανθρώπινης προέλευσης.

Η ενότητα ολοκληρώνεται με το 6ωρο Online Workshop, στο οποίο οι σπουδαστές καλούνται να παρουσιάσουν μια ολοκληρωμένη, διεπιστημονική αποδόμηση μιας μεγάλης τεχνολογικής ή αλγοριθμικής αστοχίας της σύγχρονης ιστορίας.

Δίκαιο, Ποινικό Σύστημα, Μετανάστευση & Έξυπνες Πόλεις

Η όγδοη διδακτική ενότητα εστιάζει στην κριτική αποτίμηση της χρήσης αλγοριθμικών συστημάτων από δικαστικές, αστυνομικές και διοικητικές αρχές, αναδεικνύοντας τις κανονιστικές προκλήσεις που προκύπτουν όταν η ΤΝ επηρεάζει την ανθρώπινη ελευθερία και τη διακυβέρνηση των πόλεων.

Το αντικείμενο της ενότητας αναλύεται σε τρεις άξονες: Αρχικά, εξετάζεται η εισαγωγή της ΤΝ στη νομική επιστήμη και το ποινικό σύστημα, με ιδιαίτερη έμφαση στην προγνωστική αστυνόμευση (predictive policing) και τους κινδύνους αναπαραγωγής συστηματικών προκαταλήψεων κατά την απονομή δικαιοσύνης. Στη συνέχεια, αναλύεται η έννοια της «Δίκαιης Ειδοποίησης» (Fair Notice) στην εποχή του αυτοματισμού, καθώς και η χρήση συστημάτων ΤΝ στη διαχείριση των συνόρων, τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών και την πολιτική προσφύγων. Τέλος, η ενότητα εξετάζει τα ηθικά ζητήματα και τα μοντέλα επιτήρησης που αναδύονται κατά τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των «Έξυπνων Πόλεων» (Smart Cities).

Η ενότητα ολοκληρώνεται με το 6ωρο Online Workshop, όπου οι σπουδαστές παρουσιάζουν μελέτες αξιολόγησης πάνω σε υφιστάμενα αλγοριθμικά συστήματα επιτήρησης δημόσιων χώρων, συστήματα συνοριακού ελέγχου ή αλγορίθμους υπολογισμού κινδύνου υποτροπής κρατουμένων.

Υπεύθυνη Επιχειρηματικότητα, Δημιουργική ΤΝ (Generative AI) & Εκπόνηση – Υποστήριξη Τελικής Διπλωματικής Εργασίας

Η ένατη και καταληκτική διδακτική ενότητα αποτελεί τον συνθετικό και εφαρμοσμένο πυλώνα ολόκληρου του προγράμματος σπουδών. Σκοπός της είναι να γεφυρώσει την προηγούμενη θεωρητική και κανονιστική γνώση με την αιχμή της σύγχρονης αγοράς εργασίας, καθιστώντας τους εκπαιδευόμενους ικανούς να διαχειρίζονται τις πιο πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις και να παράγουν πρωτογενές επιστημονικό έργο.

Το αντικείμενο της ενότητας αναλύεται σε τρεις εξειδικευμένους άξονες:

Υπεύθυνη Καινοτομία και Startups: Μελέτη των πλαισίων ηθικής αξιολόγησης και διακυβέρνησης για νεοφυείς επιχειρήσεις (Startups) πριν από τη φάση της κλιμάκωσης (scaling), με έμφαση στην ενσωμάτωση της ηθικής στην εταιρική κουλτούρα και τη χρηματοδότηση (ethical funding). Θα αναλυθεί το παράδειγμα του Evaluator.Gr

Δημιουργική Τεχνητή Νοημοσύνη (Generative AI): Κριτική ανάλυση των αναδυόμενων ηθικών, νομικών και κοινωνικών προκλήσεων που εγείρουν τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) και τα εργαλεία παραγωγής περιεχομένου, εστιάζοντας σε ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας, deepfakes και συστηματικής παραπληροφόρησης.

Μεθοδολογία FRIA: Πρακτική κατάρτιση στη διενέργεια Εκτιμήσεων Αντικτύπου Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (Fundamental Rights Impact Assessment) βάσει των επίσημων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Λόγω του συνθετικού της χαρακτήρα, η ενότητα αυτή απαιτεί διευρυμένο αριθμό ωρών απασχόλησης, καθώς είναι αφιερωμένη στην ολοκλήρωση και την επίσημη ακαδημαϊκή αξιολόγηση των σπουδαστών. Οι εκπαιδευόμενοι καλούνται να συγγράψουν μια εκτενή Τελική Διπλωματική Εργασία (Capstone Project) με έκταση 5.000 έως 10.000 λέξεις. Το θέμα της εργασίας επιλέγεται και σχεδιάζεται κατόπιν εξατομικευμένης συναπόφασης και έγκρισης από τον Ακαδημαϊκά Υπεύθυνο του προγράμματος.

Η ενότητα, και μαζί το πρόγραμμα, κορυφώνεται με το διευρυμένο Online Workshop. Στο πλαίσιο αυτό, είναι υποχρεωτική η δημόσια παρουσίαση και η προφορική υποστήριξη της Τελικής Διπλωματικής Εργασίας από κάθε σπουδαστή ενώπιον επιτροπής. Για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος και την απονομή του Πιστοποιητικού Εξειδίκευσης, απαιτείται η συγκέντρωση κατώτατης βαθμολογίας 8/10 (οκτώ στα δέκα) στην τελική αυτή αξιολόγηση, επισφραγίζοντας την υψηλή ποιότητα της επιμόρφωσης.